Interview

In de zorg zijn waarden in het werk heel belangrijk

Bevorderen van duurzame inzetbaarheid in de zorg, begint bij de fundamentele vraag: Wat vind je belangrijk in je werk? Om daarachter te komen, heeft de afdeling Neurochirurgie van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) met succes de Werk als Waarde gespreksmethodiek ingezet. ‘Zorgverleners zijn unaniem positief.’

Het is een simpele methodiek met een maximaal effect’, zegt Ilona Mijland, die bij ‘Het Leerhuis’ van het ETZ verantwoordelijk is voor teamontwikkeling en het leiderschapsprogramma. ‘De Werk als Waarde gespreksmethodiek gaat terug naar de basis: communicatie. Je richt je op vragen, als: Wat vind je belangrijk in je werk? Wat heb je van je werkomgeving nodig om dat te realiseren? Wat is de waarde van werk? Is daar in de huidige situatie genoeg ruimte voor? Met de werk capabilities-vragenlijst haal je dat omhoog, individueel maar ook als team. Je maakt zichtbaar hoe de verhoudingen in een team zijn, of er bijvoorbeeld sprake is van groepsdruk.

Dialoog
De gespreksmethodiek is anderhalf jaar geleden op de afdeling Neurochirurgie begonnen als een pilotproject. Er zijn inmiddels mooie resultaten geboekt waarbij de rol van de teamleiders doorslaggevend is geweest; zij pakten het traject voortvarend op en zijn aan de hand van de vragenlijst met elkaar het gesprek aangegaan over de betekenis van waarden in het werk. Wie zelf enthousiast is, kan het vervolgens goed overbrengen. Want dáár lag voor hen de uitdaging: duurzame inzetbaarheid op de afdeling vergroten.’

‘Het vernieuwende ervan is dat er een dialoog op gang komt over wat medewerkers drijft en motiveert’, zegt Paul Bakker, adviseur human resource development, afdeling P&O van het ETZ. ‘Omdat de methodiek laagdrempelig is, kun je die goed inpassen op de dagelijkse werkvloer. Het gaat soms om even met elkaar één-op-één het gesprek aan te gaan, de tijd nemen om écht naar iemand te luisteren. Dat versterkt het teamgevoel op lange termijn. Deze aanpak is goed ontvangen door de zorgverleners, en wij hopen dat het blijvend een extra duwtje is om dingen boven tafel te krijgen die door werkdruk vaak blijven liggen.’

Werkplezier
De afdeling bestaat uit een groep ondersteunend personeel (zoals afdelingsassistenten, zorgassistenten) en een groep zorgverleners. ‘Al langer wilden we weten wat voor hen belangrijk is, en hoe wij eventueel iets kunnen veranderen’, zegt Bakker. ‘In het kader van het project loopbaan en talentontwikkeling kwamen we in contact met Tranzo, het wetenschappelijk centrum voor zorg en welzijn van Tilburg University, die het effect van deze methodiek graag verder wilde onderzoeken. We hebben de handen ineen geslagen en zijn samen met de zorgeenheid Neurochirurgie van start gegaan.’ De methodiek is met veel eigen initiatief stapsgewijs geïmplementeerd in de afdeling. Eerst trainden medewerkers van Ascender de teamleiders, die op hun beurt de groepsgesprekken met de zorgmedewerkers hebben gevoerd. Dat gebeurde steeds in groepen van 4 a 5 mensen.

Marjan van Willigen, organisatiehoofd van de zorgeenheid, benadrukt waarom deze methode zo goed is uitgepakt. ‘Op zich’, zegt ze, ‘scoorde werkplezier in het team een voldoende. Toch liep het nog steeds niet helemaal lekker. Het gaat om intrinsieke motivatie: waar wil je naar toe als groep en ook individueel? We probeerden “de waterlinie’ te laten zakken – dat lukte nu wél. Het gaf iedereen nieuwe energie.’

Luisteren
Uit de gesprekken met de zorgverleners kwam een divers beeld, zegt Van Willigen: ‘Bij de vraag naar waarde in het werk noemde de één “financieel”, voor de ander was dat “patiëntenzorg”. Of “als team meer met elkaar doen.” Afdelingsassistenten gaven aan dat ze zich niet altijd gehoord voelen of vanuit de leiding te weinig betrokken zijn bij processen. Iemand anders wilde zich meer focussen op kwaliteitsbewaking op de afdeling. Met de uitkomsten gingen we kijken hoe we die konden concretiseren. Degene die meer aandacht wil geven aan patiëntenzorg, gaat bijvoorbeeld nu een opleiding doen.’
Bakker vult aan: ‘We kregen van iedereen terug dat er nu écht naar hen geluisterd wordt, dat de communicatie met leidinggevenden makkelijker is geworden. Ze gaven ook aan dat ze beter verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen passies. Of dat ze als team stabieler zijn geworden. Die cyclus hebben we opgang gebracht.’

Zingeving
Het past, zegt hij, bij een nieuwe kijk op werk. ‘Werk moet zingevend en waardevol zijn, in de zorg vinden mensen dat heel belangrijk. Het idee is dat als medewerkers goed in hun vel zitten, zij duurzaam inzetbaar zijn. Juist in corona-tijd, waarin teams uit elkaar vallen en wisselend van samenstelling zijn, moet je motivatie en werkplezier stimuleren én faciliteren. Leidinggevenden zijn daarvan de aanjager.’
Het succes op de afdeling neurochirurgie heeft geleid tot vervolgacties, de methode wordt nu uitgewerkt in het jaargesprek. ‘We vinden het belangrijk dat medewerkers hun eigen verantwoordelijkheid en regie nemen en hierin ondersteund worden’, zegt Mijland. ‘Het jaargesprek is een goed moment om dit samen te toetsen. Loopt iets anders dan de verwachtingen waren, dan zoek je naar andere mogelijkheden.’

Het pilotproject had bovendien een aanstekelijk effect: in navolging ervan starten drie afdelingen binnen het ETZ en drie afdelingen van het Jeroen Bosch Ziekenhuis nu ook met deze methodiek. Bakker is er trots op, en ziet naast teamontwikkeling, volop andere mogelijkheden. ‘Je kunt hiermee ook aan gedrag en de afdelingscultuur werken, bijvoorbeeld medewerkers stimuleren zelf met oplossingen te komen in plaats van problemen op iemand anders bordje te leggen. In de kern komt het neer op het verbeteren van een werkhouding en communicatieve vaardigheden. In de zorg is dat meer dan ooit belangrijk.’

Foto 2

Ilona Mijland
Adviseur Leerhuis en projectleider Leiderschapsprogramma
Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ)

in opdracht van ZonMw

Paul Bakker 
Adviseur human resource development, afdeling P&O
Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ)

Marjan van Willigen

Marjan van Willigen
Organisatiehoofd van de zorgeenheid
Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ)

© Copyright foto’s Milou Oomens Doelgroep in beeld